Een buitendeur uit het scharnier halen doe je door de deur volledig open te zetten, hem recht omhoog te tillen en de mannelijke scharnierdelen (aan de deur) los te maken van de vrouwelijke scharnierdelen (aan het kozijn). Klinkt eenvoudig, maar bij een zware buitendeur zijn er een paar zaken waar je op moet letten om het veilig en zonder schade te doen.
Wat zijn scharnieren precies, en hoe werken ze?
Een scharnier bestaat uit twee delen die in elkaar grijpen. Het mannelijke deel zit aan de deur zelf en heeft een pin of rol aan de buitenkant. Het vrouwelijke deel zit aan het kozijn en heeft een opening of buis waar die pin in schuift. Bij de meeste buitendeuren houd je de deur letterlijk op zijn plek door die twee delen in elkaar te laten grijpen. Til je de deur omhoog, dan glijdt het mannelijke deel uit het vrouwelijke deel en is de deur los.
Buitendeuren hebben bijna altijd twee of drie scharnieren. Zware deuren, denk aan massief houten buitendeuren, kunnen drie scharnieren hebben. Bij twee scharnieren tilt één persoon de deur aan de knopkant omhoog terwijl een tweede persoon de deur aan de scharnierkant vasthoudt. Bij drie scharnieren is een extra paar handen zeker geen overbodige luxe.
Buitendeur uit scharnier halen: stap voor stap
Volg deze volgorde om de deur veilig te verwijderen:
- Zet de deur helemaal open, zodat hij haaks op het kozijn staat of zo ver mogelijk opendraait.
- Controleer of de deur een veiligheidsstift of schroef in het scharnier heeft. Sommige buitendeuren hebben een kleine schroef of borgstift in het scharnier die voorkomt dat inbrekers de deur er simpelweg uitlichten. Draai die eerst los met een schroevendraaier.
- Til de deur recht omhoog. Doe dit met twee personen: één aan elke kant van de deur. Til gelijkmatig op, anders kantelt de deur en raak je het kozijn of de vloer beschadigd.
- Schuif het mannelijke scharnierdeel omhoog uit het vrouwelijke deel. Begin bij het onderste scharnier en werk omhoog, of til de deur in één keer omhoog zodat alle scharnieren tegelijk loslaten.
- Leg de deur direct neer op een veilige, vlakke ondergrond. Gebruik een paar stukken karton of een deken onder de deur om krassen te voorkomen.
Wanneer zit er een borgstift in het scharnier?
Veel moderne buitendeuren hebben scharnieren met een ingebouwde veiligheidsfunctie. Die borgstift of anti-hefpin zit in het scharnier verwerkt en voorkomt dat iemand van buitenaf de deur uit de scharnieren kan lichten. Je herkent ze doordat het scharnier een klein gaatje of schroef aan de zijkant heeft. Draai die schroef los met een platte of kruiskopschroevendraaier voordat je probeert de deur op te tillen. Doe je dat niet, dan komt de deur niet los en kun je het scharnier beschadigen als je toch te hard trekt.
Wat als de deur vastgeroest of klem zit?
Bij een buitendeur die al jaren hangt, kan het scharnier vastgeroest zijn. De pin glijdt dan niet meer soepel uit de bus. Sproei in dat geval wat kruipolie (zoals WD-40) in het scharnier en laat dat een paar minuten intrekken. Tik daarna voorzichtig met een rubberen hamer op de onderkant van de deur om hem los te tikken. Gebruik geen metalen hamer direct op de deur, want dat laat deuken achter.
Is de deur door vocht of verf gezwollen en klemt hij tegen het kozijn? Dan helpt het om de deur eerst goed te openen en te sluiten om de zwelling los te werken. Lukt dat niet, dan is een stap terugzetten en het scharnier eerst smeren de beste aanpak.
Veilig werken met een zware buitendeur
Een standaard houten buitendeur weegt al snel 30 tot 60 kilogram, afhankelijk van het materiaal en de maat. Een geïsoleerde of gevulde deur kan zwaarder zijn. Werk daarom altijd met twee personen. Til met rechte rug en gebogen knieën, niet met je rug gebogen. Zet de deur nooit tijdelijk tegen een muur zonder dat iemand hem vasthoudt, want een vallende deur kan ernstig letsel veroorzaken.
Heb je de deur eruit, hang hem dan terug op de omgekeerde volgorde: begin bij het bovenste scharnier, lijn het mannelijke deel uit boven het vrouwelijke deel en laat de deur zakken totdat alle scharnieren op hun plek vallen. Draai daarna de borgstiften weer vast als die aanwezig zijn.
