Latei plaatsen boven een deur: zo doe je het stap voor stap

Een latei plaatsen boven een deur zorgt ervoor dat het gewicht van de muur boven de opening wordt afgedragen naar de zijkanten, zodat de deuropening stabiel blijft. Dit is bij elke nieuwe deuropening in een dragende of niet-dragende muur noodzakelijk. Hoe je te werk gaat, hangt af van de muurdikte, het materiaal en of de muur dragend is.

Wanneer heb je een latei nodig?

Bij elke deuropening in een metselwerkmuur of betonnen wand is een latei verplicht, ook bij niet-dragende muren. Zonder latei zakt het metselwerk boven de opening door of scheurt het. Bij dragende muren is de latei extra belangrijk: die neemt de krachten van de verdiepingsvloer of het dak over. Twijfel je of een muur dragend is? Raadpleeg dan altijd een constructeur of aannemer voordat je begint.

Bij niet-dragende binnenmuren van bijvoorbeeld gipsblokken of kalkzandsteen volstaat soms een simpele stalen hoekstrip, maar ook daar is een deugdelijke latei de veiligste keuze.

Welk type latei kies je?

Er zijn drie gangbare soorten lateien voor boven een deur:

• Betonnen latei: goedkoop en breed verkrijgbaar. Geschikt voor de meeste binnenmuren en lichtere buitenmuren. Let op het gewicht, want een betonnen latei van 1,5 meter weegt al snel 40 tot 60 kg.
• Stalen latei (UNP- of HEA-profiel): slanker dan beton en draagt meer. Ideaal in smalle muren of op plaatsen waar je weinig hoogte kwijt wilt boven de opening. Staal roest, dus buiten of in vochtige ruimtes altijd lakken of verzinken.
• Rollaag of gewapende rollaag: een traditionele metselwerkoplossing waarbij bakstenen in een boog of een platte rij worden gemetseld. Dit is ambachtelijk werk en vraag je het beste aan een metselaar over.

Voor een muur met een minimale dikte van 22 cm kun je werken met twee halve lateien. Je maakt dan eerst aan één zijde een opening, plaatst de eerste halve latei en herhaalt dat aan de andere zijde. Zo hoef je niet de hele muur tegelijk open te breken, wat de stabiliteit tijdens de klus ten goede komt.

Hoe lang moet de latei zijn?

De latei moet aan beide zijden van de opening voldoende oplegging hebben op het metselwerk. Als vuistregel geldt een oplegging van minimaal 10 tot 15 cm per zijde, maar bij zware belastingen of brede openingen kan een constructeur een grotere oplegging voorschrijven. Een deuropening van 90 cm breed heeft dus een latei van minimaal 90 + 10 + 10 = 110 cm. Kies bij twijfel iets langer, nooit korter.

Latei plaatsen boven een deur: de stappen

1. Stut de vloer of constructie af. Gebruik steunbalken en schoren om het gewicht boven de toekomstige opening tijdelijk over te nemen. Dit doe je al vóórdat je begint te hakken.
2. Markeer de opening. Teken de breedte van de deur plus de sponningen op de muur. Houd rekening met de dikte van het deurblad, het kozijn en de afwerking.
3. Zaag of hak de sleuf voor de latei. Boven de markering maak je een horizontale sleuf ter breedte van de latei plus de oplegging aan weerszijden. De hoogte van de sleuf is gelijk aan de hoogte van de latei.
4. Schuif de latei op zijn plek. Leg de latei op een dun bed van mortel zodat hij gelijkmatig steunt en niet wiebelt. Controleer met een waterpas of hij recht ligt.
5. Mets de sleuf dicht. Vul de ruimte boven en naast de latei op met mortel of metselwerk, zodat er geen kieren overblijven.
6. Wacht tot de mortel is uitgehard. Pas daarna verwijder je de stutten en begin je met uitkappen van de eigenlijke deuropening.
7. Kap de opening uit. Werk van boven naar beneden en verwijder het metselwerk voorzichtig. Breek niet te ruw om de omliggende muur niet te beschadigen.

Valkuilen en wat je niet moet doen

Een veelgemaakte fout is beginnen met uitkappen vóórdat de stutten staan. Dat is gevaarlijk: een muur kan instorten voordat de latei zijn werk kan doen. Zorg ook dat de latei echt op beide zijden voldoende oplegging heeft. Een latei die slechts 3 of 4 cm oplegging heeft, kan eruit drukken zodra er belasting op komt.

Vergeet niet een omgevingsvergunning aan te vragen als de muur dragend is. In veel gemeenten is dit verplicht. Check dit van tevoren bij jouw gemeente, want bij een dragende muur kan je zonder vergunning en berekening van een constructeur in de problemen komen bij verkoop of schade.

Bij smalle, niet-dragende binnenmuren van één steen dik (ongeveer 10 cm) is het plaatsen van een latei een relatief overzichtelijke klus voor een handige doe-het-zelver. Zodra het gaat om dikkere muren, buitenmuren of vermoedelijk dragende constructies, is het slim om een vakman in te schakelen. De kosten van een fout liggen dan een stuk hoger dan die van een professional.