Een deur maken is goed te doen als je basiservaring hebt met hout bewerken. Je hebt de juiste materialen, een paar gereedschappen en een duidelijk plan nodig. In dit artikel lees je stap voor stap hoe je zelf een houten deur maakt, van het bepalen van de afmetingen tot het afwerken van het eindresultaat.
Zelf een deur timmeren is vooral handig als je een deur op maat nodig hebt, een specifiek ontwerp wilt, of de bestaande openingen in je huis afwijkende maten hebben. Bij standaardmaten is een kant-en-klare deur overigens vaak goedkoper en sneller. Weeg dat eerlijk af voordat je begint.
Welke deur ga je maken?
Voordat je materialen koopt, bepaal je welk type deur je wilt maken. De meest gemaakte houten deur voor doe-het-zelvers is een paneeldeur of een vlakke boarddeur. Een paneeldeur bestaat uit een frame met stijlen en regels, met daartussen panelen. Een boarddeur is eenvoudiger: een plaat aan de buitenkant, aan de binnenkant een houten raster, en een tweede plaat erop. De boarddeur is lichter en makkelijker te bouwen, maar minder duurzaam bij zware belasting.
Bedenk ook of de deur voor binnen of buiten wordt gebruikt. Een buitendeur heeft zwaarder hout nodig (zoals meranti, eiken of Douglas), weerbestendige lijm en een goede lak of beits. Voor binnenshuis kun je met grenen of vuren prima werken.
Stap voor stap een deur maken
Stap 1: Meet de opening op. Meet de breedte en hoogte van de deuropening op minimaal drie punten, want muren zijn zelden perfect recht. Gebruik de kleinste maat als uitgangspunt. Laat aan elke kant 2 tot 3 millimeter speling over voor het kieren van de deur.
Stap 2: Maak een tekening en stel een zaaglijst op. Teken de deur op schaal op papier. Noteer de afmetingen van de stijlen (de verticale balken), de regels (de horizontale balken) en de panelen. Een standaard binnendeur is doorgaans 201,5 cm hoog en 83 cm breed, maar jouw maat kan afwijken. Schrijf alle onderdelen op in een zaaglijst zodat je niets vergeet bij de houthandel.
Stap 3: Zaag het hout op maat. Zaag de stijlen en regels met een cirkelzaag of tafelzaag nauwkeurig op lengte. Gebruik een winkelhaak om te controleren of alle hoeken exact 90 graden zijn. Kijk als extra check of de diagonalen van het frame gelijk zijn: dat is de betrouwbaarste manier om te zien of een frame haaks is.
Stap 4: Verbind het frame. Verbind de stijlen en regels met pen-en-gatverbindingen of met deuvels en houtlijm. Pen-en-gatverbindingen zijn sterker en traditioneel, maar kosten meer tijd. Deuvels gaan sneller en zijn voor binnenshuis prima geschikt. Gebruik waterbestendige PU-lijm of D3/D4 houtlijm als de deur ook maar enigszins kan blootstaan aan vocht. Pers het frame samen met lijmklemmen en laat het minimaal een nacht uitharden.
Stap 5: Voeg de panelen toe. Bij een paneeldeur frees of zaag je een sponning in de binnenkant van de stijlen en regels. De panelen schuiven daarin, maar worden niet vastgelijmd: hout werkt (uitzetten en krimpen), en als het paneel vastzit scheurt het frame. Laat het paneel vrij in de sponning liggen. Bij een boarddeur lijm en niet je de plaatbedekkingen op het houten raster.
Stap 6: Afwerken en ophangen. Schuur de deur glad, eerst met grof schuurpapier (korrel 80) en daarna fijner (120 tot 180). Breng daarna primer en lak, beits of verf aan. Houd je aan de droogtijden op de verpakking. Schaaf de zijkanten bij als de deur te strak in de opening valt. Schroef de scharnieren vast op de deur en daarna in het kozijn. Controleer of de deur soepel opent en sluit, en of de speling rondom gelijk is.
Materialen en gereedschap die je nodig hebt
- Hout: stijlen en regels van minimaal 4 x 10 cm voor binnenshuis, zwaarder voor buiten
- Panelen of boardplaten (multiplex, MDF of massief hout)
- Waterbestendige houtlijm (D3 of D4)
- Lijmklemmen
- Cirkelzaag of tafelzaag
- Freesmachine (voor sponningen bij een paneeldeur)
- Winkelhaak en meetlint
- Schuurpapier, primer en afwerklaag
- Scharnieren, schroeven en eventueel een slot of kruk
Veelgemaakte fouten bij het maken van een deur
Een van de meest gemaakte fouten is het niet controleren of het frame haaks staat voordat de lijm uithardt. Een scheve deur past nooit goed in het kozijn. Een andere valkuil is het vastlijmen van panelen, waardoor het hout geen ruimte heeft om te werken en de deur gaat scheuren of buigen. Tot slot onderschatten mensen regelmatig het gewicht van een massief houten deur: gebruik altijd scharnieren die op het gewicht zijn berekend, doorgaans minimaal drie voor een zware buitendeur.
Een deur zelf maken kost meer tijd dan een kant-en-klare deur ophangen, maar het resultaat is een deur die precies past en die je volledig zelf hebt bepaald qua houtsoort, dikte en uitstraling. Met een paar weekenden werk en de juiste gereedschappen is het voor een gevorderde doe-het-zelver goed te doen.
